Oδική ασφάλεια – να τερματιστεί η σφαγή στους δρόμους.

Εάν έπρεπε να μαντέψετε την κύρια αιτία θανάτου για παιδιά και νέους παγκοσμίως, τι θα λέγατε;

Ελονοσία, πνευμονία ή αυτοκτονίες; Όχι, τα οδικά δυστυχήματα είναι η κύρια αιτία θανάτου.

Τα αυτοκίνητα κυκλοφορούν εδώ και περισσότερο από 120 χρόνια και γνωρίζουμε πώς να αποτρέψουμε αυτές τις τραγωδίες. Ωστόσο, τα τροχαία εξακολουθούν να στοιχίζουν πάνω από δύο ζωές κάθε λεπτό, σχεδόν 1,2 εκατομμύρια ζωές ετησίως.

Αν οι θάνατοι αυτοί προκαλούνταν από έναν ιό, θα χαρακτηρίζονταν ως πανδημία και ο κόσμος θα έσπευδε να αναπτύξει εμβόλια για να την αποτρέψει.

Κι όμως, η μείωση των θανάτων στον δρόμο έχει εδώ και καιρό παραμεληθεί, παρερμηνευθεί και υποχρηματοδοτηθεί.

Οι άνθρωποι πάντα θα κάνουν λάθη στο δρόμο, αλλά διαθέτουμε σίγουρες λύσεις που διασφαλίζουν ότι τα συστήματα μεταφορών μπορούν να απορροφήσουν αυτά τα λάθη και να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο θανάτου.

Στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και της Δεκαετίας Δράσης του ΟΗΕ για την Οδική Ασφάλεια 2021-2030, η παγκόσμια κοινότητα έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο: να μειώσει στο ήμισυ τους θανάτους από τροχαία ατυχήματα έως το 2030.

Μόλις δέκα χώρες -συμπεριλαμβανομένων χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος  που επλήγησαν σκληρά- κατάφεραν να μειώσουν τους θανάτους από τροχαία κατά τουλάχιστον 50% μέσα σε μια δεκαετία, ενώ πάνω από 30 χώρες ακολουθούν σε κοντινή απόσταση. Αυτό αποδεικνύει ότι ο στόχος είναι εφικτός, αλλά η υλοποίησή του δεν είναι πουθενά αρκετά κοντά. Χρειαζόμαστε επείγουσα δράση.

Το κλειδί για την επίτευξη του στόχου είναι να αποφασίσουμε το σχεδιασμό και την κατασκευή των συστημάτων μεταφορών μας με επίκεντρο τους ανθρώπους, όχι τα οχήματα. Να θέσουμε την ασφάλεια ως ύψιστη προτεραιότητα σε όλες τις αποφάσεις και δράσεις μας.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους πιο ευάλωτους χρήστες του δρόμου, όπως οι πεζοί, οι ποδηλάτες και οι οδηγοί μοτοσικλετών, που συχνά αφήνονται εκτεθειμένοι σε κίνδυνο.

Η βελτίωση της οδικής ασφάλειας είναι καίριας σημασίας  από μόνη της. Αποτελεί επίσης κλειδί συνολικά για τη  βιώσιμη ανάπτυξη.

Ο κόσμος βιώνει ένα άνευ προηγουμένου κύμα μηχανοκίνησης. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο οχήματα κυκλοφορούν στους δρόμους. Η κατάσταση αυτή είναι μη βιώσιμη και γι’ αυτό πρέπει να επικεντρωθούμε στη μετακίνηση των  ανθρώπων, όχι των αυτοκινήτων, των  μοτοσικλετών και των φορτηγών.

Ο τομέας των μεταφορών ευθύνεται για το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εκπομπών άνθρακα και επιδεινώνει την κυκλοφοριακή συμφόρηση στις πόλεις μας. Ωστόσο, όταν η μετακίνηση γίνεται ασφαλής και προσιτή, οι άνθρωποι επιλέγουν πιο πράσινες λύσεις, όπως τα μέσα μαζικής μεταφοράς, το περπάτημα και το ποδήλατο.

Ο σχεδιασμός των πόλεων με βάση την βιώσιμη κινητικότητα – με ποδηλατόδρομους, πεζόδρομους και προσιτά  μέσα μεταφοράς – ενισχύει ακόμη τις κοινότητες, καθιστώντας τους δημόσιους χώρους ασφαλέστερους και πιο βιώσιμους, ενώ παράλληλα βελτιώνει την πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση και βασικές υπηρεσίες για όλους.

Οι ασφαλείς δρόμοι τροφοδοτούν τις οικονομίες. Οι θάνατοι από τροχαία ατυχήματα μπορεί να κοστίσουν στις χώρες περίπου 3 έως 5% του ΑΕΠ τους, ενώ η εξασφάλιση ασφαλούς μετακίνησης προς την εργασία, τα σχολεία και τις βασικές υπηρεσίες συμβάλλει στην ανάπτυξη.

Η ασφαλής, προσιτή και οικονομικά προσιτή μετακίνηση αίρει τα εμπόδια στην πρόσβαση σε θέσεις εργασίας, εκπαίδευση και ευκαιρίες για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Αυτό εξασφαλίζει ότι όλοι μπορούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες τους.

Το ίδιο ισχύει και για την ισότητα των φύλων, καθώς σε ορισμένες χώρες έως και το 80% των γυναικών αναφέρουν ότι έχουν υποστεί παρενόχληση στα μέσα μεταφοράς. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι μετακινήσεις είναι ασφαλείς για τις γυναίκες και τα κορίτσια.

Η οδική ασφάλεια αποτελεί υπόθεση όλων και για να πετύχουμε απαιτείται η εμπλοκή ενός εύρους τομέων.

Οι πολεοδόμοι και μηχανικοί πρέπει να ενσωματώσουν την ασφάλεια στον σχεδιασμό των υποδομών. Η ακαδημαϊκή κοινότητα και η κοινωνία των πολιτών μπορούν να προσφέρουν τεκμήρια. Τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να εμβαθύνουν στο τι λειτουργεί, τι όχι και γιατί.

Ο ιδιωτικός τομέας έχει τεράστια επιρροή. Οι επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλουν στην ασφαλή και βιώσιμη κινητικότητα εφαρμόζοντας δοκιμασμένες αρχές και πρακτικές σε όλη την αλυσίδα αξίας τους. Πρέπει επίσης να πωλούν μόνο οχήματα που πληρούν τα πρότυπα ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Ωστόσο, ο ρόλος των κυβερνήσεων είναι καθοριστικός. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να παρέχουν στρατηγικές και καλά συντονισμένες προσεγγίσεις, ισχυρό θεσμικό και νομικό πλαίσιο που να επιβάλλει πρότυπα ασφαλείας και ασφαλείς συμπεριφορές, καθώς και επαρκή χρηματοδότηση. Η επιβολή του νόμου και η εκπαίδευση είναι επίσης ζωτικής σημασίας.

Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται στην καρδιά του Παγκόσμιου Σχεδίου για τη Δεκαετία Δράσης του ΟΗΕ για την Οδική Ασφάλεια 2021-2030, που παρέχει έναν οδικό χάρτη στις κυβερνήσεις για τη μείωση των θανάτων από τροχαία ατυχήματα.

Αυτή την εβδομάδα, οι παγκόσμιοι ηγέτες συναντιούνται στο Παγκόσμιο Υπουργικό Συνέδριο για την Οδική Ασφάλεια στο Μαρόκο. Θα αξιολογήσουν την πρόοδο, θα ανταλλάξουν τεχνογνωσία και θα προωθήσουν δράσεις για τη μείωση των θανάτων στο μισό έως το 2030.

Αναμένεται να υιοθετήσουν τη Διακήρυξη του Μαρακές, που αναγνωρίζει την οδική ασφάλεια ως επείγουσα προτεραιότητα δημόσιας υγείας και ανάπτυξης, καθοδηγούμενη από τις αρχές της ισότητας, της προσβασιμότητας και της βιωσιμότητας.

Η κρίση της οδικής ασφάλειας έχει διαρκέσει πάρα πολύ. Κανένας θάνατος στον δρόμο δεν είναι αποδεκτός.

Ταυτόχρονα, η οδική ασφάλεια αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο. Η ασφαλής και βιώσιμη κινητικότητα μπορεί να τροφοδοτήσει ένα καλύτερο μέλλον για όλους μας.

Το άρθρο συνυπογράφεται από:    

Τον Abdessamad Kayouh, Υπουργό Μεταφορών του Βασιλείου του Μαρόκου.

Τον Jean Todt,  Ειδικό Απεσταλμένο του ΓΓ ΟΗΕ για την Οδική Ασφάλεια.

Τους επικεφαλής 15 Οργανώσεων του ΟΗΕ.