Με εγκύκλιο του το Υπουργείο Υγείας ως αρμόδια επιτελική αρχή για την προστασία της
Δημόσιας Υγείας, σας γνωρίζει τα ακόλουθα για την εξυγίανσης (καθαρισμού /απολύμανσης) των εκπαιδευτικών μονάδων:

Α. Γενικά

Οι κορωνοϊοί είναι μία ομάδα ιών που συνήθως προκαλούν αναπνευστικές λοιμώξεις η
σοβαρότητα των οποίων ποικίλλει στον άνθρωπο και στα ζώα. Εκτιμάται ότι περίπου το
ένα τρίτο των λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού στον άνθρωπο μπορεί να προκαλείται από κορωνοϊούς.

Με βάση τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα, φαίνεται ότι ο κορωνοϊός SARS-CοV-2
πιθανότατα μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων που αποβάλλονται
από άτομο που νοσεί, μέσω βήχα ή πταρμού ή με άμεση ή έμμεση επαφή με εκκρίσεις
αναπνευστικού. Τα σταγονίδια μπορεί να καταλήξουν και σε κάποια επιφάνεια πλησίον του ατόμου που νοσεί και να αποτελέσουν δευτερογενή εστία μετάδοσης, για όσο διάστημα ο ιός παραμένει ενεργός, ανάλογα με τον τύπο της επιφάνειας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ,ο ιός SARS-CoV-2 μπορεί να επιβιώνει σε
επιφάνειες από λίγες ώρες έως αρκετές ημέρες και εξαρτάται από τις ποικίλες συνθήκες
που επικρατούν στο περιβάλλον (θερμοκρασία και υγρασία) και τον τύπο της επιφάνειας
(μέταλλο, ξύλο ,χαρτί, γυαλί, πλαστικό κ.α)

Ο κορωνοϊός SARS–COV-2 είναι στέλεχος που απομονώνεται για πρώτη φορά από τον
άνθρωπο. Περικλείεται από μια εξωτερική λιπόφιλη μεμβράνη ευαίσθητη τόσο στον
καθαρισμό με νερό και σαπούνι όσο και σε απολυμαντικούς παράγοντες.

Β. Γενικές οδηγίες εξυγίανσης (καθαρισμού / απολύμανσης) των εκπαιδευτικών
μονάδων

Β.1. Ορισμοί

Καθαρισμός είναι η μηχανική απομάκρυνση οργανικών & ανόργανων ρύπων (π.χ.
σκόνη) από μία επιφάνεια ή από ένα εργαλείο με αποτέλεσμα τη μείωση του μικροβιακού φορτίου. Επίσης καθαρισμός μπορεί να εφαρμοστεί σε ανθρώπινα μέλη (π.χ. χέρια,
πρόσωπο, κεφαλή κ.λπ.).

Απολύμανση είναι η διαδικασία με την οποία επιτυγχάνεται η αδρανοποίηση ή
καταστροφή των παθογόνων μικροοργανισμών αλλά όχι των ανθεκτικών τους μορφών
(π.χ. σπόροι) με χημικές ουσίες (π.χ. αλκοόλη) ή φυσικές μεθόδους (π.χ. θερμοκρασία) σε αντικείμενα, εργαλεία και επιφάνειες.

Β.2. Γενικά Προληπτικά μέτρα

Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να λαμβάνεται για:

  • τον συστηματικό, επαρκή και κατά το δυνατό συνεχή αερισμό όλων των χώρων ανά
    τακτά χρονικά διαστήματα
  • την τήρηση των κανόνων υγιεινής στους κύριους, βοηθητικούς και κοινόχρηστους
    χώρους των εκπαιδευτικών μονάδων.
  • τον έλεγχο του συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης, ώστε να αποκαθίσταται
    άμεσα τυχόν βλάβες
  • την εφαρμογή των υγειονομικών διατάξεων σχετικά με τους όρους και τις
    προϋποθέσεις διασφάλισης των συστημάτων ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης
    των απορριμμάτων
  • την αποφυγή πόσης νερού από το στόμιο της βρύσης με απευθείας επαφή με αυτό
  • την καθημερινή και τακτική κατά τη διάρκεια της ημέρας καθαριότητα και απολύμανση των αποχωρητηρίων καθώς και οποτεδήποτε παρουσιαστεί ανάγκη κατά την διάρκεια λειτουργίας των εγκαταστάσεων
  • την τήρηση των οδηγιών που έχουν δοθεί από την Υπηρεσία μας για την χρήση
    κλιματιστικών μονάδων με την εγκύκλιο ΑΔΑ:6ΒΟ5465ΦΥΟ-ΨΣΓ «Λήψη μέτρων
    διασφάλισης της Δημόσιας Υγείας από ιογενείς και άλλες λοιμώξεις κατά τη χρήση
    κλιματιστικών μονάδων»

Β.3 Ανάπτυξη προγράμματος καθαριότητας και απολύμανσης των χώρων

Κάθε εκπαιδευτική μονάδα θα πρέπει να καταρτίζει το δικό της γραπτό πρόγραμμα για
τον καθαρισμό και την απολύμανση των εγκαταστάσεών της. Πιο συγκεκριμένα, το
πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να καθορίζει:

1. Τι πρέπει να καθαριστεί/ απολυμανθεί και πόσο συχνά :

Πρέπει να εξασφαλίζεται ότι όλοι οι χώροι και τα σημεία συχνών επαφών (δάπεδα,
τοίχοι, οροφές, γραφεία, έδρες, θρανία, βιβλιοθήκες, πάγκοι σχολικών εργαστηρίων,
άλλα έπιπλα, ασανσέρ, πόμολα, κουπαστές σκάλας ,συσκευές τηλεφώνου, πληκτρολόγια κλπ) καθαρίζονται επαρκώς και απολυμαίνονται. Ορισμένες επιφάνειες πρέπει να καθαρίζονται μόνο με σαπούνι και νερό είτε γιατί δεν αγγίζονται συχνά, είτε γιατί η εφαρμογή απολυμαντικών δεν είναι ασφαλής για τα παιδιά. Επίσης, αντικείμενα που δεν καθαρίζονται εύκολα, να διερευνηθεί αν μπορούν να μετακινηθούν, ώστε να μην αγγίζονται συχνά. Ομοίως προσδιορίζονται οι επιφάνειες και τα αντικείμενα που πρέπει να απολυμανθούν μετά τον καθαρισμό.

Διευκρινίζεται ότι οι χώροι που έχουν παραμείνει αχρησιμοποίητοι για περισσότερο
από 7 ημέρες καθαρίζονται στο πλαίσιο των συνήθων διαδικασιών καθαριότητας.

Οι εξωτερικοί χώροι συνήθως απαιτούν κανονικό καθαρισμό και όχι απολύμανση.

Ψεκασμός απολυμαντικού σε πεζοδρόμια και μέσα σε προαύλια δεν έχει αποδειχθεί ότι
μειώνει τον κίνδυνο COVID-19 για το κοινό.

2. Πώς θα γίνει η απολύμανση με βάση τον τύπο της επιφάνειας και του πόσο συχνά
αγγίζεται αυτή. Θα πρέπει να διευκρινίζεται το σκεύασμα καθώς και να παρέχονται
οδηγίες για την ορθή παρασκευή και χρήση του απολυμαντικού διαλύματος.

Προτεραιότητα να δίνεται στην απολύμανση των επιφανειών που αγγίζονται πολύ
συχνά.

3. Ποιοι είναι οι πόροι και ο εξοπλισμός που απαιτείται, ώστε να εξασφαλίζεται η
διαθεσιμότητα των προϊόντων καθαρισμού και των μέσων ατομικής προστασίας που
είναι κατάλληλος και απαραίτητος για την καθαριότητα και την απολύμανση των
χώρων.

4. Ποια μέσα ατομικής προστασίας πρέπει να χρησιμοποιεί το προσωπικό καθαριότητας
και με ποιο τρόπο (βλ. Κεφάλαιο Γ παρόντος).

5. Ποιος ελέγχει την τήρηση των διαδικασιών.

6. Πώς διενεργείται η απολύμανση σε περίπτωση επιβεβαιωμένου κρούσματος
λοίμωξης SARS-CoV-2 σε μια εκπαιδευτική μονάδα (βλ. Κεφάλαιο Δ παρόντος).

7. Πώς αναθεωρείται το πρόγραμμα καθαριότητας και απολύμανσης των χώρων με
βάση την διαθεσιμότητα των κατάλληλων απολυμαντικών και μετά από αξιολόγησή
του και καταγραφή των διορθωτικών ενεργειών.

Β.4 Εφαρμογή προγράμματος καθαριότητας και απολύμανσης των χώρων

Η εφαρμογή του προγράμματος καθαριότητας και απολύμανσης των χώρων θα πρέπει να
ακολουθεί τα κάτωθι:

1. Καθαρισμός των επιφανειών που είναι βρώμικες με απορρυπαντικό ή καθαριστικό
επιφανειών πριν την απολύμανση. Εάν στο χώρο υπάρχουν χαλιά, μοκέτες και επενδύσεις αυτά πρέπει να διατηρούνται καθαρά. Ο καθαρισμός μοκετών και πατωμάτων με τη χρήση ηλεκτρικής σκούπας, θα πρέπει κατά το δυνατόν να αποφεύγεται για τον περιορισμό του κινδύνου διασποράς παθογόνων μικροοργανισμών στο χώρο.

2. Χρησιμοποίηση των κατάλληλων προϊόντων καθαρισμού και απολύμανσης . Για τη
χρήση απορρυπαντικών (σαπούνια και άλλα καθαριστικά) πρέπει να χρησιμοποιείται χλιαρό νερό, ενώ για τη χρήση απολυμαντικών, π.χ χλωρίνης, κρύο νερό για την αποφυγή της δημιουργίας αναθυμιάσεων που μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες
αντιδράσεις. Μετά τον καθαρισμό με την χρήση κατάλληλου απορρυπαντικού, η επιφάνεια πρέπει να στεγνώσει για να ακολουθήσει η απολύμανση με χρήση κατάλληλου απολυμαντικού, το οποίο πρέπει να είναι εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ (σχετ. 5), με ιοκτόνο δράση (συμπεριλαμβανομένων των κορωνοϊών) και να συνοδεύεται από τα σχετικά δελτία ασφαλείας.

Γενικότερα, για τις καθημερινές διαδικασίες απολύμανσης επιφανειών απαιτείται
επαφή διάρκειας ενός λεπτού (1΄) με αντιμικροβιακούς παράγοντες όπως: διάλυμα
υποχλωριώδους νατρίου2 σε συγκέντρωση 0,1%, αιθανόλη 70% και υπεροξείδιο του
υδρογόνου 0,5%. 3 Το απολυμαντικό πρέπει να απλωθεί σε όλες τις επιφάνειες και να
παραμείνουν υγρές για τον απαιτούμενο χρόνο επαφής. Το διάλυμα υποχλωριώδους
νατρίου πρέπει να παρασκευάζεται (προσθήκη προϊόντων χλωρίνης σε νερό) λίγο πριν
την εφαρμογή. Κατά τη διάρκεια του καθαρισμού και της απολύμανσης θα πρέπει να
εφαρμόζονται κατάλληλα γάντια και κατά το τέλος του καθαρισμού ή της απολύμανσης θα πρέπει να πλένονται τα χέρια σχολαστικά με σαπούνι και νερό.

3. Πιστή εφαρμογή των οδηγιών που υπάρχουν στις ετικέτες των προϊόντων
καθαρισμού και απολύμανσης για την διασφάλιση της αποτελεσματικής και ασφαλούς
χρήσης των προϊόντων. Επισημαίνεται πως πρέπει να γίνει έλεγχος ώστε να μην έχει
παρέλθει η ημερομηνία λήξης του προϊόντος, ενώ δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην
αποφυγή ανάμειξης καθαριστικών και απολυμαντικών, (π.χ. ο συνδυασμός χλωρίνης
με καθαριστικά αμμωνίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό ή ακόμη και τον
θάνατο). εκτός αν οι ετικέτες υποδεικνύουν ότι ο συνδυασμός τους ενδείκνυται Η
εφαρμογή των προϊόντων καθαρισμού και απολύμανσης γίνεται με την αυστηρή
τήρηση των όρων και οδηγιών χρήσης τους, ενώ παράλληλα θα πρέπει να
εξασφαλίζεται και επαρκής αερισμός του χώρου. Όλοι οι επιβλαβείς χημικοί
παράγοντες θα πρέπει να παραμένουν στην αρχική τους συσκευασία με την ετικέτα
από τον κατασκευαστή τους καθώς και όλα τα απαιτούμενα στοιχεία.

Γ. Οδηγίες για χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού –Προσωπικό Καθαριότητας

Όλο το προσωπικό καθαριότητας πρέπει να είναι κατάλληλα ενημερωμένο και να
γνωρίζει καλά τις ενδεδειγμένες τεχνικές καθαρισμού.
Το προσωπικό καθαριότητας κατά την εργασία του πρέπει να φοράει προστατευτικό
ατομικό εξοπλισμό, ο οποίος περιλαμβάνει:

  • Μάσκα
  • Στολή εργασίας
  • Γάντια μίας χρήσης

Τα γάντια μετά την χρήση τους, πρέπει να απορρίπτονται αμέσως στις πλαστικές σακούλες των ποδοκίνητων κάδων απορριμμάτων. Δεν πρέπει να γίνονται προσπάθειες
καθαρισμού τους, π.χ. πλύσιμο των γαντιών μια χρήσης και επαναχρησιμοποίησή τους.
Τονίζεται ότι η χρήση γαντιών μιας χρήσης δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση το
σχολαστικό πλύσιμο των χεριών.

Με γυμνό χέρι δεν αγγίζουμε την εξωτερική επιφάνεια των γαντιών

Ο απορριπτόμενος εξοπλισμός πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πιθανό μολυσματικό υλικό
και να απορρίπτεται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Εφόσον χρησιμοποιηθεί
προστατευτικός εξοπλισμός που δεν είναι μίας χρήσης, επιβάλλεται η απολύμανσή του με
τα κατάλληλα απολυμαντικά (π.χ. υποχλωριώδες νάτριο ή 70% αιθανόλη) μετά από κάθε
χρήση. Στην περίπτωση που χρησιμοποιηθούν άλλα απολυμαντικά, πρέπει να
ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή.

Δ. Οδηγίες απολύμανσης σε περίπτωση επιβεβαιωμένου κρούσματος λοίμωξης SARSCoV-2 σε μια εκπαιδευτική μονάδα

Σε περίπτωση επιβεβαιωμένου κρούσματος λοίμωξης SARS-CoV-2 πρέπει η κάθε
εκπαιδευτική μονάδα να καταρτίζει το δικό της πρόγραμμα για τον καθαρισμό και την
απολύμανση των χώρων, των επιφανειών και των αντικειμένων σύμφωνα με τις οδηγίες
του Ε.Ο.Δ.Υ.

Η επιλογή μεθόδου της εφαρμογής και αντιστοίχως η χρήση του απαιτούμενου
εξοπλισμού πρέπει πάντα να στοχεύει στην αποτελεσματική και με ασφαλή τρόπο
καταπολέμηση του ιικού φορτίου των μολυσμένων χώρων, επιφανειών και σημείων, χωρίς την περαιτέρω πρόκληση ρύπανσης καθώς και φθορών και καταστροφής άλλων υλικών και αντικειμένων.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι για επιφάνειες που έχουν επιμολυνθεί απαιτείται:

  • διάλυμα 5.000 ppm, ήτοι 20 κουταλάκια του γλυκού (100 ml) οικιακής χλωρίνης
    (περιεκτικότητας 5.25% σε υποχλωριώδες νάτριο) σε 4 ποτήρια (1 λίτρο) νερό.
    Απαιτούμενος χρόνος δράσης 10 λεπτά.

Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση χρήσης μικρότερης ποσότητας χλωρίνης θα πρέπει να
αυξηθεί αντίστοιχα ο χρόνος επαφής.

  • Με διάλυμα συγκέντρωσης 1.000 ppm ήτοι 4 κουταλάκια του γλυκού (20 ml)
    οικιακής χλωρίνης (περιεκτικότητας 5.25% σε υποχλωριώδες νάτριο) σε 4 ποτήρια
    (1 λίτρο) νερό. Απαιτούμενος χρόνος δράσης 30 λεπτά.

Μετά την παρέλευση του απαιτούμενου χρόνου δράσης, οι επιφάνειες καθαρίζονται εκ
νέου με νερό ώστε να απομακρυνθεί η χλωρίνη.

Όταν το απολυμαντικό έχει μεγαλύτερη συγκέντρωση από 200 ppm, να γίνεται ξέπλυμα
της επιφάνειας με πόσιμο νερό αφού παρέλθει ο χρόνος επαφής.

Στα σταθερά υφάσματα επειδή είναι αδύνατο να χρησιμοποιηθούν οι ανωτέρω
απολυμαντικές ουσίες, ακολουθείται διαδικασία πλύσης σε υψηλή θερμοκρασία νερού
(90°C) με τη χρήση κοινού απορρυπαντικού πλυντηρίου ρούχων ή εναλλακτικά σε
χαμηλότερης θερμοκρασίας πλύσης με χρήση προϊόντων με απολυμαντική δράση. Στην
περίπτωση που κάποια αντικείμενα δεν μπορούν να καθαριστούν ή/και απολυμανθούν
όπως περιγράφεται παραπάνω όπως π.χ. έπιπλα επικαλυμμένα με ταπετσαρία ή
στρώματα, μπορεί να ακολουθηθεί μέθοδος καθαρισμού με ατμό.

Τέλος, επισημαίνεται ότι σε κάθε περίπτωση οι χώροι θα πρέπει να αερίζονται
συστηματικά, να τηρούνται οι κανόνες ατομικής υγιεινής και αποστάσεων (1,5 – 2μ)
για την αποφυγή συγχρωτισμού και όλοι οι κοινόχρηστοι χώροι, επιφάνειες και
αντικείμενα να καθαρίζονται συστηματικά και να απολυμαίνονται κατά τα ανωτέρω.
.

Η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας